0

مواد مغذی ضروری مورد نیاز اسب:مواد ویتامین مورد نیاز اسب

ویتامین مورد نیاز اسب

ویتامین­ها در مقایسه با دیگر مواد مغذی، به میزان کمتری مورد نیاز هستند. با این وجود، کمبود آن­ها در غذای روزانه موجب سوخت و ساز ناقص و بروز بیماری­های متابولیکی می­شود. برخی ترکیبات، تنها پس از یک سری تغییرات شیمیایی به عنوان ویتامین عمل خواهند کرد که این مواد را پیش ویتامین یا پیش ­ساز ویتامین می­نامند. از این دسته مواد می­تواند به بتاکاروتن اشاره نمود که پیش ساز ویتامین A است.  در این پست به بررسی مواد مغذی ضروری مورد نیاز اسب ( ویتامین مورد نیاز اسب ) می پردازیم.

ویتامین­ها

حداقل 15 ویتامین برای اسب ضروی است. در ادامه، مواردی از آن­ها که اهمیت تغذیه­ای بیشتری دارند، شرح داده خواهد شد. نیازمندی­های غذایی کاملاً اختصاصی بوده و از اسبی به اسب دیگر متفاوت است؛ به همین دلیل تأمین میزان دقیق ویتامین مورد نیاز برای یک دام امری بسیار مشکل خواهد بود.

ویتامین­ها به دو گروه تقسیم می­شوند:

  1. ویتامین­های محلول در چربی
  2. ویتامین­های محلول در آب

ویتامین­های محلول در چربی در کبد دام ذخیره می­شوند. بسیاری از این نوع ویتامین­ها در علوفه سبز، آبدار و تازه به فراوانی یافت می­شوند. در نتیجه اسب­ها در فصل تابستان که بیشتر از نیاز بدن ویتامین به دست می­آورند، آن را ذخیره کرده و در فصل زمستان مورد استفاده قرار می­دهند. اسب­های اصطبل که دسترسی محدودی به علوفه سبز دارند. قادر به ذخیره سازی میزان مورد نیاز ویتامین­های محلول در چربی نبوده و ممکن است به مکمل­های غذایی مانند روغن کبد ماهی کُد که سرشار از ویتامین A و D می­باشد، نیاز پیدا کنند. مقدار ویتامین موجود در غذا بر اساس خاک منطقه کشت علوفه یا مرتع، شرایط اقلیمی، نحوه برداشت محصول و چگونگی نگهداری آن­ها متفاوت است. علوفه­ های پربرگ با کیفیت و نور خورشید، بسیاری از ویتامین­های مورد نیاز اسب را تأمین می­کند اما اگر کیفیت خوراک پایین باشد و یا از مکمل مناسب استفاده نگردد، حیوان دچار کمبود ویتامین خواهد شد. اسب­هایی که دارای رشد سریع هستند یا در شرایط خشکسالی، دچار استرس و تنش می­شوند نیازمند میزان بسیاری ویتامین اضافی می­شوند.

مقدار زیادی از ویتامین­های محلول در آب به وسیله میکروارگانیسم­های موجود در روده اسب ساخته می­شوند و در نتیجه نیازی به ذخیره سازی ندارند. بسیاری از ویتامین­ها در سوخت و ساز چربی­ها، پروتئین­ها و کربوهیدرات­ها دخالت دارند. ویتامین­های محلول در چربی شامل ویتامین E , D , A و K می­باشند که باید توسط جیره به مقدار لازم تأمین گردند.

ویتامین D نقش بسیار مهمی در سوخت و ساز استخوان­های بدن دارد و در جذب کلسیم و فسفر مؤثر است، ویتامین K در ساخت فاکتورهای انعقادی خون دخالت دارد و در نتیجه کمبود آن خسارت جبران ناپذیری را در پی خواهد داشت. همان­گونه که پیش از این شرح داده شده، ویتامین E همراه با سلنیم خاصیت آنتی اکسیدانی داشته و در حفاظت از سلول­ها و بافت­های بدن مؤثر است. ویتامین A نیز در دستگاه بینایی، سلامتی غشاهای مخاطی، رشد وتلوید مثل نقش بسزایی دارد.

اسب­های نمایشی که از رژیم غذایی پر انرژی استفاده می­کنند، به مقدار بیشتری ویتامین نیاز دارند. اسبی که علوفه کمتری مصرف می­کند، ظرفیت روده پشتی آن کاهش یافته، در نتیجه میکروارگانیسم­های کمتری در روده زندگی می­کنند و ویتامین کمتری در آن جا ساخته می­شود. در نهایت برای رفع نیازمندی این دام­ها از مکمل­های ویتامینه استفاده می­شود.

 ویتامین­های محلول در آب

ویتامین B1 (تیامین)

اولین ویتامینی که به تفصیل مورد مطالعه قرار گرفت تیامین بود. انسان­هایی که از برنج پوست کنده در خوراک استفاده می­کردند، دچار بیماری بری­بری می­شدند و در نتیجه تحقیقات مشخص گردید اگر سبوس برنج به غذای آن­ها اضافه گردد این ماده می­تواند از ابتلا به بیماری جلوگیری نماید. ویتامین B1 نقش بسیار مهمی در سیستم آنزیمی بدن دارد.

آنزیم­هایی که آزادسازی انرژی از کربوهیدرات­ها و چربی­های ذخیره شده را تنظیم می­کنند به تیامین نیاز دارند.

کمبود این ویتامین ممکن است منجر به کاهش مصرف خوراک گشته، در نهایت شرایطی را فراهم سازد که باعث کاهش هماهنگی اعضای بدن، اسهال و ضعف گردد. کمبود تیامین به ندرت رخ می­دهد مگر آن که اسب­ها به طور مداوم از علوفه ­های بی­ کیفیت و یا سرخس براکن که حاوی مواد ضد ویتامین B1 است تغذیه نماید. مسمومیت با سرخس براکن با حذف آن از جیره و افزودن مقداری بیشتری مکمل ویتامینه بر طرف می­گردد.

ویتامین B1 در مخمّر، یونجه، علوفه ­های سبز، نخودها، لوبیاها و جوانه­ های غلات به فراوانی یافت می­شود. همچنین مقداری از آن توسط باکتری­های موجود در روده انتهایی ساخته می­شود که ممکن است برای رفع نیازهای دام کافی نباشد.

سوخت و ساز کربوهیدرات­ها در طی تمرین افزایش می­یابد؛ بنابراین مقدار ویتامین بیشتری باید در دسترس اسب­های نمایشی قرار گیرد. آنتی­بیوتیک­ها با تأثیر خود بر روی جمعیت میکروبی روده می­توانند در ساخت ویتامین B1  اختلال ایجاد نمایند که توجه به این مسأله در جیره نویسی اهمیت دارد.

ویتامین B2 (ریبوفلاوین یا لاکتوفلاوین)

ریبوفلاوین نیز ابتدا از سبوس برنج استخراج گردید. این ویتامین جزء اساسی بسیاری از آنزیم­های مسیر سوخت و ساز کربوهیدرات­ها و پروتئین­ها می­باشد اما توسط اسب ساخته نمی­شود و باید در جیره وجود داشته باشد. کمبود ریبوفلاوین منجر به کاهش تولید انرژی و کارایی پروتئین­ها می­گردد و در نتیجه فرایندهای رشدی به شدت تحت تأثیر آن قرار می­گیرند.

کمبود شدید ریبوفلاوین باعث ابتلا به شب کوری دوره­ای است که منجر به ورم ملتحمه یک یا هر دو چشم و ریزش اشک فراوان می­گردد. علوفه سبز، شیر و فراورده­های آن منابع خوبی از ریبوفلاوین هستند. علوفه مرغوب و علف خشک باید بیشتر از میزان برآورده شده نیازمندی­ها، در اختیار حیوان قرار گیرد.

ویتامین B3 (نیاسین)

نیاسین به عنوان یک گروه فعال در ساختمان دو کوآنزیم مهم که انتقال هیدروژن در سوخت و ساز کربوهیدرات­ها، چربی­ها و پروتئین­ها را سرعت می­بخشند، حضور دارد. کمبود ویتامین B3 منجر به بروز اختلالات پوستی، ناهنجاری­های روده­ای و اعصاب می­گردد. اولین نشانه­های کمبود آن کاهش اشتها، کندی رشد و اسهال می­باشد. در صورت پیشرفت این وضع پوست حیوان پوسته پوسته شده، دهان زخم و دستگاه عصبی از کار می­افتد. نیاسین در اغلب خوراک­ها خصوصاً یونجه، دانه­ های روغنی و تولیدات حیوانی یافت می­شود. اگر جیره غذایی کیفیت خوبی داشته باشد به ندرت کمبود ویتامین B3 رخ می­دهد.

ویتامین B5 (اسید پانتوتنیک)

ویتامین B5 که نخستین بار در مخمر یافت گردید، سهم مهمی در سوخت و ساز انرژی دارد. همچنین در سوخت و ساز اسیدهای چرب و ساخت آنتی­ بادی­ هایی که در مبارزه با بیماری­های مؤثرند شرکت می­کند. کمبود اسید پانتوتنیک موجب کاهش وزن، کندی رشد، التهاب و ناراحتی­های پوستی می­شود. ساخت میکروبی این ویتامین در روده، معمولاً نیاز اسب را تأمین می­کند. با این وجود نخودها، ملاس، مخمّر و دانه غلات همگی منابع غنی ویتامین B5 هستند. کمبود این ویتامین معمولاً نادر است.

ویتامین B6 (پیریدوکسین)

پیریدوکسین در برخی سیستم­های آنزیمی که در سوخت و ساز کربوهیدرات­ها و پروتئین­ها ضروری هستند، دخالت دارد. همچنین در فعالیت دستگاه عصبی مرکزی و ساخت هموگلوبین خون و پیشگیری از بیماری­ها نقش دارد. دامنه گسترده فعالیت این ویتامین نشان می­دهد که علایم کمبود آن مشخص نبوده و تا کنون نیز در اسب گزارش نشده است. علوفه­ ها و دانه­ ها همه حاوی این ویتامین هستند.

ویتامین B12 (سیانوکوبالامین)

برای سالیان متمادی ویتامین B12 را به جهت حضور در قسمتی از سیستم آنزیمی سوخت و ساز پروتئین، عامل پروتئینی حیوانی می­ نامیدند. در ساختمان این ویتامین عنصر کبالت حضور دارد که برای تولید گلبول­های قرمز خون لازم است. کمبود سیانوکوبالامین باعث کاهش اشتها، کندی رشد و کم خونی (آنمی) می­گردد. اسب­های بالغ در مقابل کمبود این ویتامین نسبت به اسیدهای جوان حساسیت کمتری دارند. ویتامین B12 محصراً در روده اسب توسط میکروارگانیسم­های موجود ساخته می­شود.

جیره­ هایی که فرآورده­های حیوانی در آن­ها کم باشند، اسب را برای بروز کمبود این ویتامین مستعد می­کند. پودر ماهی، پودر گوشت و پودر استخوان منابع خوب این ویتامین هستند. برای تولید ویتامین B12 در روده میزان کبالت نباید از 1/0 میلی­گرم در هر کیلوگرم جیره کمتر باشد. افزودن مکمل ممکن است موجب افزایش اشتهای دام گردد. در اسب ­هایی که از جیره حاوی مقادیر بالای غلات استفاده می­کنند ممکن است اشتها کاهش یابد که ویتامین B12 برای این دام­ها بسیار سودمند خواهد بود.

ویتامین B15 (اسید پانگامیک)

ویتامین B15 از هسته زردآلو استخراج شده است اما توسط وزارت غذا و درمان ایالات متحده به جهت فقدان فرمول شیمیایی دقیق برای این ماده هنوز معرفی نشده است. ظاهراً اسید پانگامیک میزان اکسیژن را در خون اسب بالا می­برد که در مورد اسب­ های مسابقه ­ای حایز اهمیت است. علایم کمبود این ویتامین هنوز شناخته نشده است.

اسید فولیک

اسید فولیک ارتباط نزدیکی با ویتامین B12 دارد و برای تولید گلبول­های قرمز خون ضروری است. کمبود آن موجب کم خونی (آنمی) و کاهش رشد می­شود. البته ممکن است این کمبود با استفاده از مکمل­های ویتامین B12 جبران شود. اسید فولیک به میزان زیادی در خوراک­ های متداول اسب مانند علف مرتعی مرغوب، علوفه خشک، غلات، کنجاله دانه­ های روغنی و نیز در روده اسب وجود دارد. هنگامی که تمرینات اسب­ های نمایشی افزایش یابد، ممکن است نیاز به مکمل اسید فولیک احساس گردد. میزان 1 میلی­گرم مکمل روزانه اسید فولیک برای کرّه اسب­ها و اسب­ های کاری کافی است.

بیوتین

بیوتین یکی از ویتامین­هایی است که اخیراً کشف گردیده و تصور می­شود که اسب­ها می­توانند آن را در روده خود به مقدار لازم بسازند. این ویتامین حاوی گوگرد می­باشد که در سوخت و ساز چربی­ها، پروتئین­ها و هیدرات­های کربن مؤثر است. اگرچه فعالیت­های کامل این ویتامین تاکنون شناخته نشده است، کمبود آن سبب اختلالات پوستی و کاهش کراتینه شدن سندان سم­ها می­گردد که در نتیجه اسب، پاهای ضعیفی خواهد داشت و برای رفع این مشکل باید به آن­ها بیوتین خورانید.

همان طور که می­دانید پا یکی از ارکان­های مهم و حساس بدن اسب به شمار می­رود؛ بنابراین نقش بیوتین در نیرو بخشیدن به سُم­ها بسیار اهمیت دارد. برای بکارگیری از حداکثر توان اسب ممکن است به تغذیه روزانه بیش از 720 میلی­گرم بیوتین به مدت سه سال نیاز باشد. بیوتین موجود در سبوس جو قابل دسترسی دام نیست اما ذرت، مخمر و علوفه ­ها منابع خوبی از آن هستند. بیوتین با اسید آمینه گوگرددار متیونین نیز ارتباط مؤثری دارد.

10-1: کولین

کولین در ساخت و حفظ ساختار سلولی، سوخت و ساز چربی­ها و انتقال پیام­های عصبی نقش عمده­ای دارد. نشانه­های کمبود این ویتامین کندی رشد و افزایش ذخیره چربی در جگر می­باشد اما چون در بسیاری از مواد خوراکی یافت می­شود به ندرت کمبود آن اتفاق می­افتد. کولین از اسید آمینه متیونین نیز ساخته می­شود. در نتیجه کمبود متیونین اسب را برای کمبود کولین مستعد می­سازد. کولین به مقدار زیادی در علوفه­ های پر برگ تازه، مخمّر و غلات یافت می­شود.

11-1: ویتامین C (اسید آسکوربیک)

دریانوردانی که مبتلا به بیماری اسکوروی (اسکوربوت) شده بودند دریافتند که میوه­های تازه مانند لیمو و لیمو ترش که مقادیر بالایی ویتامین C دارند، در درمان و نیز پیشگیری از این بیماری مؤثرند. کارکرد اصلی ویتامین C تشکیل، حفظ و ترمیم کلاژن طبیعی است. کلاژن برای حفظ ساختار پوست و بافت پیوندی لازم و ضروری است. همچنین انتقال آهن از خون به ذخایر بدنی را نیز به عهده دارد. کمبود اسید آسکوربیک موجب شکل­گیری ناقص کلاژن، تأخیر در بهبود زخم­ها، خیز (ادم) و کاهش وزن دام می­گردد. اسب می­تواند ویتامین C مورد نیاز خود را بسازد اما منبع خوب این ویتامین علوفه سبز پررنگ می­باشد.

 ویتامین­های محلول در چربی

1-2: ویتامین A (رتینول)

در ابتدای قرن بیستم رنگدانه زردرنگی در هویج یافت شد که کاروتن نام گرفت. پس از آن مشخص گردید که کاروتن در دیواره روده به ویتامین A تبدیل می­گردد که برای سلامتی بدن ضروری است. ویتامین A برای دستگاه بینایی، سلامتی غشاء­های مخاطی، رشد، تولید مثل و مقاومت در برابر بیماری­ها بسیار مؤثر است. کمبود این ویتامین منجر به بروز شب­کوری، کاهش بینایی و آسیب چشم می­گردد.

ضعف و کاهش رشد سم­ها، کندی رشد، عدم موفقیت در باروری و آبستنی و نیز حساس شدن در برابر بیماری­ها از جمله نشانه­های کمبود رتینول می­باشند. در صورت تغذیه با علوفه نامرغوب یا شرایط خشکسالی هم این علایم ممکن است بروز نمایند.

اسب­های جوان نسبت به اسب­های بالغ در مقابل کمبود ویتامین A حساس­ترند. علوفه تازه و هویج حاوی مقادیر بالایی بتاکاروتن هستند اما علوفه ­های خشک حاوی مقادیر بسیار اندک بوده و گاه هیچ کاروتنی ندارند. اسب­هایی که در زمستان از علوفه خشک تغذیه می­شوند ممکن است در طول دو ماه اول ذخایر ویتامین A خود را از دست بدهند که در این صورت رتینول باید به صورت مکمل در اختیار آن­ها قرار گیرد. معمولاً برای اسب­های بالغ 500 کیلوگرمی، روزانه 15000 واحد بین­المللی ویتامین A در نظر می­گیرند. بیشتر خوراک­های تجاری حدود 10000 واحد بین­المللی رتینول در هر کیلوگرم دارند که بیشتر از مقدار یاد شده را تأمین می­کند. بتاکاروتن خود نیز موجب افزایش باروری دام می­گردد. تغذیه بیش از حدّ ویتامین A علاوه بر اسراف و افزایش هزینه خوراک، خطراتی از جمله شکنندگی استخوان­ها و ضایعات پوستی را به همراه دارد.

ویتامین مورد نیاز اسب

2-2:ویتامین D (کلسیفرول)

ویتامین D به دو شکل D2 (ارگوکلیسفرول) و D3 (کوله کلسیفرول) وجود دارد که D3 شکل فعال­تر آن می­باشد. ویتامین D3 در جذب و انتقال کلسیم و فسفر نقش مهمی دارد. کمبود ویتامین D در بدن تورم مفاصل، بی ­قاعدگی استخوان­ها و لنگش را به وجود می­آورد و افزایش آن باعث بدشکلی استخوان­ها و تشکیل استخوان در بافت­های نرم می­گردد. اسب­ های بی­ تحرک و بسته شده در اصطبل و آن­هایی که کمتر در معرض تابش خورشید قرار می­گیرند و تنها از جیره بر پایه غلات استفاده می­کنند بیشتر در معرض این علایم قرار می­گیرند. در اثر فقدان ویتامین D جذب کلسیم از روده کاهش یافته و انتقال کلسیم به استخوان­ها نیز در اثر کم شدن کلسیم خون پایین می­آید و در نهایت بیماری ریکتز در اسب­ های جوان و نرمی استخوان در اسب­های بالغ بروز می­کند.

در صورتی که جیره تجاری مصرفی دارای 1000 واحد بین­المللی ویتامین D باشد این مقدار برای تأمین نیازمندی­های اسب­ها کافی است. ساخت ویتامین D به دو پیش ­ساز که در پوست تحت تأثیر اشعه فرابنفش به آن تبدیل می­شوند نیاز دارد که این پیش ­سازها در بیشتر علوفه­ ها یافت می­شود. آغوز یا اولین شیر تولیدی مادیان پس از زایمان از نظر ویتامین D غنی بوده و برای کرّه اسب­ها مفید است.

جدول 1: محتوای ویتامینه برخی خوراک­های رایج
ماده خوراکی ویتامین A (کاروتن)

میلی­گرم در هر کیلوگرم خوراک

ویتامین E (توکوفرول)

میلی­گرم در هر کیلوگرم خوراک

چاودار 260 100-40
یونجه 180 110-37
علوفه سبز گندمیان 40 40-16
علوفه رسیده (بالغ) 20-10 20-1
هویج 890 5-1
ذرت 5/2 18-4
جو 0 14-2

3-2: ویتامین K

ویتامین K برای لخته شدن به موقع خون مورد نیاز بدن می­باشد. کمبود ویتامین K باعث طولانی شدن زمان انعقاد می­گردد. از آن جایی که این ویتامین در روده بزرگ توسط باکتری­ها ساخته می­شود، معمولاً کمبود آن اتفاق نمی­افتد. دیکومرول یا ماده ضدّ انعقاد خون بر عکس ویتامین K عمل می­کند و لخته شدن را به تأخیر می­اندازد. در بعضی از اسب­ها این ویتامین ذخیره می­شود و نیز در مواد گیاهی پُر برگ سبز و تازه مانند یونجه فراوان است.

4-2: ویتامین E (توکوفرول)

ویتامین E شامل گروهی است ویتامین­هاست که دقیقاً با یکدیگر مرتبط هستند. آلفاتوکوفرول فعال­ترین و رایج­ترین شکل ویتامین E می­باشد. ویتامین E ماده آنتی اکسیدان غیر اختصاصی زیستی می­باشد که از سلول­ها در برابر خطر اکسید شدن محافظت می­نماید و همراه با سلنیم به عنوان نگهدارنده و تثبیت کننده بافت­های بدن، گویچه­ های قرمز خون و محافظت از سیستم عروقی عمل می­کند. کمبود ویتامین E مشکلات بسیاری به وجود می­آورد که از آن جمله می­توان به رنگ پریدگی عضلات اسکلتی و قلب، نازک شدن دیواره گلبو­ل­های قرمز و کاهش قدرت باروری اشاره کرد.

ویتامین E به میزان مناسبی در یونجه، علوفه پربرگ و تازه و دانه غلات وجود دارد اما نوع ویتامین E آن­ها با یکدیگر تفاوت دارد. برای نمونه جو مقدار زیادی آلفاتوکوفرول دارد ولی ذرت حاوی گاماتوکوفرول است. جیره اسب باید در حدود 80-75 واحد بین­المللی در هر کیلوگرم خوراک ویتامین E داشته باشد که این میزان در مورد اسب­ های نمایشی بیشتر خواهد شد.

در صورتی که میزان چربی خوراک افزایش یابد برای جلوگیری از اکسید شدن و فساد آن باید مقدار ویتامین E جیره افزایش یابد یعنی به ازای هر یک واحد بیش از سه درصد چربی، 5 میلی­گرم ویتامین E به هر کیلو خوراک افزوده شود. استرس، کمبود سلنیم در غذا و خوراک­های نامرغوب نیاز اسب به ویتامین E را افزایش می­دهند.

جدول2 :ویتامین­های مورد نیاز اسب­ها
ویتامین نیازمندی اصلی مقداری که باید در اختیار دام قرار گیرد
ویتامین A (واحد بین­المللی در هر کیلوگرم خوراک) 12000 12000
ویتامین D3 (واحد بین­المللی در هر کیلوگرم خوراک) 1200 1200
ویتامین E (میلی­گرم در هر کیلوگرم خوراک) حدود 200 100
ویتامین K (میلی گرم در هر کیلوگرم خوراک) نامشخص حداکثر 1
ویتامین B1 (تیامین) (میلی­گرم در هر کیلوگرم خوراک) 15 3
ویتامین B2 (ریبوفلاوین) (میلی­گرم در هر کیلوگرم خوراک) 15 3
ویتامین B3 (نیاسین) (میلی­گرم در هر کیلوگرم خوراک) 25 20
اسید پانتوتنیک (میلی­گرم در هر کیلوگرم خوراک) 15 10
اسید فولیک (میلی­گرم در هر کیلوگرم خوراک) 10 1
کولین(میلی­گرم در هر کیلوگرم خوراک) 200 100
پیریدوکسین (میلی­گرم در هر کیلوگرم خوراک) 250 20
بیوتین (میکروگرم در هر کیلوگرم خوراک) 200 100
ویتامین C (میلی­گرم در هر کیلوگرم خوراک) 250 100

این تجربه است که کمک می کند در هر تجارتی موفق شوید، ما بدون هیچ چشم داشتی تجربه خود را در اختیار شما خواهیم گذاشت
گروه تولیدی پژوهشی نیازی

امتیاز شما به مقاله
[: 0 امتیاز از مجموع: 0]
برچسب‌ها:,

نظرات کاربران

2:27:55 AM

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی تخصصی بوقلمون

به کانال تلگرامی ما بپیوندید

جوین خروج